Allergenen in de horeca: wat is verplicht en wat niet?

De regel is korter dan de verwarring eromheen. Serveer je onverpakte gerechten, dan moet je je gast kunnen vertellen welke van de veertien wettelijke allergenen erin zitten, vóórdat hij bestelt. Hoe je dat doet, mag je zelf weten — mits je het kunt laten zien.

De basis is verordening (EU) 1169/2011 over voedselinformatie aan consumenten. Artikel 44 gaat over niet-voorverpakte levensmiddelen: precies wat een horecakeuken uitgeeft. Nederland heeft dat uitgewerkt in het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen, met de NVWA als toezichthouder. In België is dat het KB van 17 juli 2014, met het FAVV.

Verplicht of niet, punt voor punt

De veertien allergenen kunnen benoemen per gerecht — verplichtDit is de kern van artikel 44. Het gaat om informeren, niet om weren: je mag pinda in je satésaus doen, maar niet een gast laten bestellen zonder dat hij dat kan weten.
Ze op de menukaart drukken — niet verplichtDe informatie mag ook in een apart overzicht staan of mondeling worden gegeven, mits schriftelijk aanwezig en mits de gast weet dat hij ernaar kan vragen.
Een verwijzing die de gast ziet — verplichtGeef je de informatie niet op de kaart, dan moet wel duidelijk zijn dat hij te krijgen is. Eén regel op de kaart of een bordje bij de ingang volstaat.
De soort noemen bij granen en noten — verplicht"Gluten" of "noten" is te grof: het gaat om tarwe, rogge, gerst of haver, en om amandel, hazelnoot, cashew en de rest van de acht notensoorten uit bijlage II.
Kruisbesmetting vermelden — niet wettelijk voorgeschreven, wel verstandigBijlage II gaat over wat erin zit, niet over wat erin kan komen. Een "kan sporen bevatten" is vrijwillig, maar in een keuken met één frituur is het het eerlijke antwoord.
Een goedkeuring of certificaat van de NVWA (NL) of het FAVV (BE): bestaat nietEr is geen keurmerk voor een allergenenkaart en geen tool die "NVWA-goedgekeurd" is. Wie dat belooft, belooft iets wat niet bestaat.

De uitleg van de NVWA over allergenen bij onverpakte levensmiddelen

Wat geldt voor wat je verkoopt

De plicht hangt aan het verstrekken van eten, niet aan de omvang of de rechtsvorm van je zaak. Wat verschilt, is de vorm waarin de informatie bij de gast moet komen.

Situatie	Wat de wet vraagt
Onverpakt, in de zaak (restaurant, café, lunchroom)	De informatie is beschikbaar vóór de bestelling. Schriftelijk aanwezig, mondeling mag, verwijzing zichtbaar.
Afhalen en bezorgen (ook via een platform)	Bij verkoop op afstand is de allergeneninformatie beschikbaar vóórdat de koop wordt gesloten én bij de levering. In de praktijk dus ook online, niet alleen aan de balie.
Voorverpakt in eigen huis en uit een koeling verkocht	Dan gelden de regels voor voorverpakte levensmiddelen: een ingrediëntenlijst waarin de allergenen typografisch opvallen, bijvoorbeeld vet gedrukt.
Buffet, foodtruck, evenement, sportkantine	Hetzelfde als in de zaak: per gerecht te achterhalen, schriftelijk aanwezig, en iemand ter plekke die het overzicht kan pakken.

Dit is een samenvatting om je op weg te helpen, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie, raadpleeg de NVWA (NL), het FAVV (BE) of je branchevereniging.

Mondeling mag, maar niet zomaar

Mondeling informeren is toegestaan op twee voorwaarden: de informatie is schriftelijk in de zaak aanwezig, en de gast ziet duidelijk dat hij erom kan vragen. Dat "schriftelijk aanwezig" is waar het in de praktijk misgaat.

Een map met leveranciersetiketten is geen overzicht per gerecht. Wie het naloopt, wil kunnen zien welke allergenen in gerecht X zitten, niet in welke zak bloem. En een overzicht dat alleen in het hoofd van de kok bestaat, houdt op te bestaan zodra hij vrij is.

Eén overzicht per gerecht, niet per ingrediënt
Bijgewerkt: het klopt met wat de keuken vandaag maakt
Vindbaar: je bediening weet waar het ligt

Hoe je het vastlegt zonder er een project van te maken

Je fotografeert je menukaart, de gerechten worden uitgelezen en per gerecht worden de allergenen voorgesteld. Jij loopt dat na met je recepten en je leveranciersinformatie en corrigeert wat niet klopt. Het resultaat download je als PDF voor de keuken; met een abonnement staat het ook online achter een QR-code voor je gasten.

De PDF-allergenenkaart kost €9,99 excl. btw, eenmalig, voor 1 menukaart. Het jaarabonnement kost €49 per jaar, het maandabonnement €7,99 per maand (maandelijks opzegbaar), excl. btw; beide voegen het online gastenmenu met QR-code, de twintig talen en het gastfilter toe, voor 5 menukaarten. Aanpassen en opnieuw downloaden zitten erbij, want de meeste problemen ontstaan niet bij het maken van een kaart maar bij het vergeten bij te werken.

Wat dit uitdrukkelijk niet is

Deze pagina is een uitleg, geen juridisch advies, en een gemaakte kaart is geen goedkeuring van de NVWA (NL) of het FAVV (BE) — die bestaat niet voor dit soort hulpmiddelen. De verantwoordelijkheid voor de juistheid van de informatie ligt bij jou als ondernemer, ook wanneer een voorstel van de AI het vertrekpunt was.

Vragen over de verplichting

Is een allergenenkaart wettelijk verplicht in de horeca?

Een kaart in die vorm niet; het informeren wel. Je moet je gast vóór de bestelling kunnen vertellen welke van de veertien allergenen in een gerecht zitten, en die informatie moet schriftelijk in de zaak aanwezig zijn. Een allergenenkaart is de eenvoudigste manier om daaraan te voldoen.

Wat kan de NVWA (NL) of het FAVV (BE) doen als het niet op orde is?

In Nederland houdt de NVWA toezicht, in België het FAVV. Beide kunnen bij een overtreding handhaven, bijvoorbeeld met een waarschuwing of een boete. Wat je in een concreet geval krijgt, hangt af van de situatie en de ernst; dat kunnen wij niet voor je inschatten.

Geldt dit ook voor een sportkantine of een foodtruck?

Ja. De plicht hangt aan het verstrekken van eten aan gasten, niet aan de omvang of de rechtsvorm van de zaak.

Mag ik zeggen dat een gerecht allergenenvrij is?

Wees daar voorzichtig mee. In een keuken waar wel met een allergeen wordt gewerkt, kun je kruisbesmetting niet uitsluiten. Daarom kun je per gerecht ook aangeven dat het sporen kan bevatten, in plaats van te kiezen tussen wel en niet.

Alle veelgestelde vragen

Leg het vast op een manier die een menuwijziging overleeft.

Probeer gratis

Liever eerst rondkijken? Bekijk het interactieve voorbeeld op de homepage of wat het kost.